Piwnica PodCieniami
Punkt Informacji Kulturalno-Turystycznej
Międzynarodowe Biennale Artystycznej Tkaniny Lnianej
Ogólnopolskie Biennale Fotografii
Euroregion
Dotacje
Partners: Polski Portal Menedżerów Kultury Kulturaonline.pl Odyssei Społeczność podróżników epodkarpacie.com

János Németh - Hungarian master of ceramics

János Németh was born in 1934 in Zalaegerszeg. He comes from a family deeply rooted in ceramics tradition - his father was the one under whose tutorialship he gained a journeyman entitlement. He was awarded a degree with honours in the Department of Decorative Crafts at the Higher School of Artistic Crafts in Budapest. He sought inspirations in almost every period of history of art, especially in the sculpture of ancient Egypt, amphoras of Cretian culture, the art of early Middle Ages, a baroque style and emblematic art as well as in his long - distance travells. The essence of his work, based on the folk inspiration, is the folklore of the Gőcsej region. Németha's artistic works decorate Budapest, Zalaegerszeg, Ljubljana, Canberra, Delhi, Kenyeri, Szombathely, Kaposovar, and from August 2009 also Krosno when the city will get as a gift from the city of Zalaegerszeg a low relief made by the artist, commemorating the celebration of Polish - Hungarian Friendship Day.

Entire article available in Polish here.


In 2005 the Museum of Craft organised the first in Poland exhibition of János Németh work entitled Art burning with fire. The exhibition was accompanied by the publication of a catalogue rich in pictures of Németh works.

János Németh jest mistrzem rzemiosła ceramicznego i artystą rzeźbiarzem mistrzowsko posługującym się warsztatem ceramika. To idealne połączenie umiejętności warsztatowych, wrażliwości, naturalnej świadomości tradycji sztuki ludowej i kulturowego dziedzictwa Europy stworzyło artystę, którego trudno zaszufladkować, przyporządkować do jakiegoś modnego stylu. Można mu zatem nadać rangę artysty wyjątkowego, rozpoznawalnego, intrygującego, a nawet wprowadzającego widza w błąd. Wyrafinowana sztuka ludowa - to pierwsze skojarzenia osób, które oglądały fotografie Madonny na półksiężycu. Chrystusa - w wersji polskiej - Frasobliwego, Ucieczki do Egiptu. Obejrzenie następnych zdjęć: Koguta, Lwa, Akrobatki, Konia trojańskiego spowodowało pewną konsternację i w efekcie autentyczny zachwyt nad umiejętnością łączenia tradycji sztuki ludowej z oszczędnością kreującą specyficzny "nowoczesny" styl. Gdybyśmy mieli jednak szukać kontekstów tej sztuki, odwoływać się do konkretnych archetypów, z łatwością znajdziemy różnorodne odniesienia do historii sztuki. W pracach Jánosa Németha jest wiedza o estetyce i sztuce Egiptu i Grecji, o średniowiecznych eposach, barokowej symbolice, szagalowskiej fantazji. To wydawałoby się dziwne pomieszanie daje jednak w rezultacie uczucie świeżości, egzotyki i jednocześnie prostoty. To zapewne również efekt tak silnego u Jánosa Németha zespolenia z tradycją sztuki ludowej Węgier - niezależnie od motywu, który jest obrazowany: miologicznego, bajkowego, religijnego, artysta wiąże go z codziennością prostych ludzi.

Prace Jánosa Németha to opowieści o Odpoczywającym mężczyźnie, Popołudniu Fauna, o Świętym Franciszku, o Świętym Jerzym i przekaz ten nie podlega zestawieniu wielu elementów tworząšcych fabułę, lecz na wrażliwości i umiejętności przekazania, że statyczna w tej chwili postać za moment będzie wykonywała zwykłe czynności, nawet jeżeli jednoznacznie kojarzy się z bohaterskimi czynami, czy mitologiczną wielkością. Czasami ma się wrażenie, że materiał ceramiczny zastępuje autorowi obraz fotograficzny. Jak w jarmarcznym, objazdowym atelier z początków XX w. Adam i Ewa ustawieni przy rajskiej jabłoni, Maria i Jan, a może para wieśniaków z Göcsej, upozorowani pod krzyżem, nawet Życie i śmierć przypomina fotografię z monidłem. Ślub mojego ojca jest już jednoznacznym nawiązaniem do tej konwencji. Oprawione w ramy foto - płaskorzeźby nie są jednak utrwalaniem chwili, to raczej zapis trwania i niezmienności. To również jakaś nostalgiczna tęsknota do czasu "przedwczoraj".

Moja znajomość twórczości Jánosa Németha zaczęła się od pierwszej wizyty w Zalaegerszeg, w marcu 2001 r., kiedy to pokazano nam tablicę z płaskorzeźbą wmurowaną w budynek przy głównej ulicy miasta, informując z dumą, że jest ona dziełem wybitnego węgierskiego artysty, honorowego obywatela Zalaegerszeg. Pierwsze skojarzenie: "to takie węgierskie", później: "trochę egzotyczne" następne: "raczej przedwojenne". Jánosa poznałam na początku 2003 roku. Jego pracownia jest miejscem, gdzie upływ czasu jest prawie niezauważalny. Po środku prosty drewniany stół z dwiema ławami przykrytymi futrzanymi narzutami, po lewej to co było - zrealizowane projekty, rzeźby, naczynia, płaskorzeźby; po prawej to co w trakcie lub co będzie. Piec ceramiczny. Wszędzie - szamot szkliwiony, ceramika szkliwiona, ceramika redukowana - tematyka religijna, mitologiczna, baśniowa, realność: poustawiani w rzędach - wieśniacy, akrobaci, fauny, bogowie, święci, akty. Mistrz wnoszący toast "węgrzynem" zaprasza - Bóg Was do nas sprowadził... cieszmy się z tego spotkania.

Ceramika Jánosa Németha jest jak węgierskie wino - doskonałe chociaż nie tak znane, modne i trendy jak francuskie czy włoskie - jest jednocześnie, Byczą Krwią szlachetnym Tokajem, Baranim Ogonem, Szarym Przyjacielem. Do tradycji picia w Polsce "węgrzyna" powinno się powrócić, twórczość Janosa Németha należy poznać, bo w jednym i drugim przypadku... wszystko jest prostsze, lepsze i bardziej zrozumiałe.




Ewa Mańkowska
Dytektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie


Zobacz katalog
Zobacz projekt pamiątkowej tablicy
Zobacz galerię prac Jánosa Németha